Reprezentatywność wzmacnia pozycję związku zawodowego w dialogu społecznym. Reprezentatywne organizacje związkowe mogą uczestniczyć w rozmowach dotyczących praw pracowników, wynagrodzeń, ubezpieczeń społecznych i polityki zatrudnienia.

Reprezentatywność organizacji związkowych na poziomie krajowym

Za reprezentatywne organizacje związkowe uznaje się ogólnokrajowe związki zawodowe, ogólnokrajowe zrzeszenia (federacje) związków zawodowych oraz ogólnokrajowe organizacje międzyzwiązkowe (konfederacje), które spełniają łącznie następujące kryteria:

– zrzeszają więcej niż 300 000 członków będących osobami wykonującymi pracę zarobkową,

– działają w podmiotach gospodarki narodowej, których podstawowy rodzaj działalności jest określony w więcej niż w połowie sekcji Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD).

Reprezentatywne organizacje związkowe uczestniczą w pracach Rady Dialogu Społecznego. W ramach dialogu społecznego prowadzą rozmowy z przedstawicielami rządu oraz organizacji pracodawców.

Mogą występować z wnioskami o wydanie lub zmianę ustawy albo innego aktu prawnego w zakresie spraw objętych zadaniami związku zawodowego, mają prawo opiniowania dokumentów konsultacyjnych Unii Europejskiej.

Reprezentatywność organizacji ponadzakładowej

Reprezentatywną ponadzakładową organizacją związkową może być organizacja, która spełnia określone przepisami kryteria dotyczące liczby zrzeszanych osób.

Może to być między innymi organizacja reprezentatywna w rozumieniu przepisów o Radzie Dialogu Społecznego albo organizacja zrzeszająca co najmniej 15% osób wykonujących pracę zarobkową objętych zakresem działania jej statutu, nie mniej jednak niż 10 000 osób.

Reprezentatywna może być również organizacja zrzeszająca największą liczbę osób wykonujących pracę zarobkową, dla których ma być zawarty określony ponadzakładowy układ zbiorowy pracy.

Reprezentatywność organizacji zakładowej

Reprezentatywna zakładowa organizacja związkowa może być uznana za reprezentatywną między innymi wtedy, gdy jest jednostką organizacyjną albo organizacją członkowską reprezentatywnej organizacji ponadzakładowej i zrzesza co najmniej 8% osób wykonujących pracę zarobkową zatrudnionych u danego pracodawcy.

Reprezentatywna może być również organizacja zrzeszająca co najmniej 15% osób wykonujących pracę zarobkową zatrudnionych u danego pracodawcy.

Jeżeli żadna z zakładowych organizacji związkowych nie spełnia wymaganych kryteriów, za reprezentatywną może zostać uznana organizacja zrzeszająca największą liczbę osób wykonujących pracę zarobkową zatrudnionych u danego pracodawcy.