Związek zawodowy może pomóc pracownikowi między innymi poprzez:

• udzielanie informacji o prawach pracowniczych,
• pomoc w rozmowach z pracodawcą,
• reprezentowanie pracownika wobec pracodawcy,
• pomoc prawną,
• pomoc w postępowaniach przed sądem,
• ochronę praw i interesów pracowników,
• negocjowanie warunków zatrudnienia,
• prowadzenie działań dotyczących większej grupy pracowników.

W określonych przypadkach organizacja związkowa może również podjąć obronę osoby niezrzeszonej, jeżeli osoba ta zwróci się o taką pomoc, a organizacja wyrazi zgodę.

W przypadku zamiaru wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę na czas określony lub nieokreślony pracodawca powinien skonsultować ten zamiar z reprezentującą pracownika zakładową organizacją związkową – jeżeli pracownik jest przez nią reprezentowany.

Prawo nakłada na pracodawców obowiązek współdziałania z zakładową organizacją związkową reprezentującą pracowników. Pracodawca musi skonsultować taki zamiar. Związek zawodowy ma w tym przypadku 5 dni na złożenie umotywowanych zastrzeżeń. Jednak takie zastrzeżenia nie blokują zwolnienia, mają one raczej charakter opinii. W przypadku rozwiązania stosunku pracy bez zachowania okresu wypowiedzenia (tzw. zwolnienie dyscyplinarne) pracodawca także musi zawiadomić związek, który ma 3 dni na wyrażenie swojej opinii. Gdyby jednak takie rozwiązanie z winy pracownika miałoby dotyczyć pracownicy w ciąży, brak zgody związku zawodowego wyklucza zastosowanie takiego trybu przez pracodawcę.

Szczególna ochrona może dotyczyć również działaczy związkowych. Na zasadach określonych w przepisach pracodawca nie może co do zasady wypowiedzieć im umowy ani pogorszyć warunków zatrudnienia bez wymaganej zgody właściwego organu związku. Ochrona ta ma zapewnić działaczom możliwość rzeczywistego reprezentowania pracowników bez obawy, że konflikt z pracodawcą doprowadzi ich do utraty pracy. 

Ochrona związkowa nie oznacza jednak, że każda osoba należąca do związku zawodowego jest automatycznie chroniona przed zwolnieniem. Zakres ochrony zależy od sytuacji pracownika i przepisów prawa.

Jeżeli w Twoim zakładzie działa związek zawodowy, w pierwszej kolejności możesz zwrócić się do jego przedstawiciela lub działacza.

Zauważ, że pracodawca nie może gorzej traktować pracownika ze względu na:

• przynależność do związku zawodowego,
• pozostawanie poza związkiem zawodowym,
• wykonywanie funkcji związkowej,
• działalność związkową.

Nie może z tego powodu np. odmówić zatrudnienia, obniżyć wynagrodzenia, pominąć pracownika przy awansie lub szkoleniu ani pogorszyć jego warunków zatrudnienia.

Jeżeli uważasz, że zostałeś gorzej potraktowany z powodu działalności związkowej lub członkostwa w związku, możesz zwrócić się o pomoc do związku zawodowego, Państwowej Inspekcji Pracy lub – w zależności od sytuacji – dochodzić swoich praw przed Sądem Pracy.